علی پسری 3 ساله است كه این روزها مادرش را حسابی نگران كرده است. مادر علی به اتفاق علی برای چند روز مهمان یكی از دوستان‌شان در یكی از شهرستان‌ها بود و انگار تازه آنجا بود كه مادر علی متوجه رفتارهای پرخاشگرانه او شد. او برای هر چیزی كه می‌خواست و تامل مادرش را می‌دید، شروع به كتك زدن مادر می‌كرد. مثلا اگر تشنه بود و آب می‌خواست، این خواسته را با پرخاش و كتك مطرح می‌كرد. هر وقت می‌خواست می‌خوابید و هر رفتاری كه می‌خواست انجام می‌داد و مادر در جمعی كه مدت‌ها بود ندیده بودشان،‌ خجالت زده می‌شد. مجموع این رفتارها مادر علی را نگران كرده كه شاید فرزندش مشكلی داشته باشد كه بیشتر خواسته‌هایش را با دعوا و كتك‌زدن برآورده‌می‌كند.

جو فراست راه‌حل ارائه می‌دهد

این یك وضعیت بسیار معمول است كه بسیاری از والدین با آن درگیر هستند. از 2 سالگی كودك درك می‌كند كه كارهایش پاسخ‌هایی را از جانب والدین به همراه خواهد داشت و این به والدین بستگی دارد كه پاسخ مثبت منتقل كنند یا منفی. آنها در این سن شروع به پیدا كردن رفتارهای درست و غلط می‌كنند. به همین دلیل باید حواس‌تان باشد كه از روش تربیت سهل‌گیرانه استفاده نكنید و بدانید در هر رفتار پرخاشگرانه كودك، چطور باید واكنش نشان دهید.

نگذارید از خجالت شما سوء استفاده كند

وقتی بیرون خانه هستید و او برای یك بستنی خریدن شما را می‌زند، حواس‌تان باشد كه به دلیل خجالت كشیدن از دیگران، تسلیم رفتارش نشوید و او را محكم بگیرید و بگویید: «باید آرام باشی والا خواسته تو بی‌جواب می‌مونه»اگر هم اصرار كرد قاطعانه اما با مهربانی بگویید: «تا زمانی كه این طور رفتار كنی من خواسته تو را انجام نخواهم داد.» اگر خجالت بكشید و خیلی زود بستنی را به دستش بدهید، رفتارش را تحكیم می‌كند.

ارتباط درست را یاد دهید

با یك گفت وگوی دوستانه و سرشار از ابراز محبت به طور دقیق آسیب‌های این رفتارش را به او گوشزد كنید. مثلا بگویید: «من این كار را دوست ندارم و خیلی غصه می‌خورم.» سپس پیامد انجام آن را گوشزد كنید. به عنوان مثال بگویید: «اگر به كتك زدن ادامه بدی برات بستنی نمی‌خرم.»

استقلالش را درك كنید

یادتان باشد آنها در سنی هستند كه بیشتر از قبل معنی استقلال و مهارت‌های زندگی را می‌فهمند  بنابراین اجازه دهید خودشان لباس بپوشند و آنها را تشویق كنید اگر حوزه مسئولیت‌پذیری‌شان را افزایش دهند، جایزه می‌گیرند.

زیاد توجه نكنید

توجه بیش از اندازه به كودكی كه میل به حركت رو به جلو دارد را محدود می‌كند. این را هم به خاطر داشته باشید هر چه زودتر او را برای تربیت صحیح آماده كنید زودتر هم از برخی مسائل و دشوار‌ی‌ها خلاص می‌شوید.

ریشه‌یابی كنید

شرایطی كه منجر به این رفتار می‌شود را بررسی كنید. مثلا پیش از این رفتارتان با او چگونه بوده است؟ آیا برای مدت طولانی به او توجه نكرده بودید و او برای جلب نظر شما، این واكنش را بروز می‌دهد؟ شرایط جسمی كودك چگونه است؟ آیا هرگاه ساعات خواب یا غذا خوردنش تغییر می‌كند، بیشتر این رفتار را انجام می‌دهد؟ بهتر است عوامل موثر بر این رفتار را شناسایی كنید و درصدد رفع آنها برآیید.

بگویید كف بزند

اگر كودك خشمگین می‌شود، به او بگویید به جای كتك زدن شروع به كف زدن كند. به این ترتیب او به راحتی خشمش را تخلیه می‌كند و از این عادت زشت دور می‌شود.

باید او را محروم كنید

بچه‌ها رفتارهای مثبت و منفی را تست می‌كنند. یك كودك هرقدر هم خوب باشد گاهی عصبانیت را تست می‌كند و این كاملا به ترتبیت كودك وابسته است. در این مرحله رفتار والدین تعیین می‌كند كه رفتار كودك ماندگار شده و تبدیل به یك وسیله و ابزار شود یا كودك آن را ابزار مناسبی نیافته و از آن بگذرد. اگر وقتی كودك مادر را می‌زند،‌ مادر عصبانی شده یا كوتاه بیاید، این كودك است كه برنده می‌شود و این رفتار را تكرار می‌كند.

اگر كودك با این رفتارها باز هم مقاومت كرد و پرخاشگری اوج گرفت می‌توان او را در دسته بچه‌های سخت و ناسازگار قرار داد و باید خدمات فردی مشاوره‌ای دریافت شود. یادتان باشد 5 تا 10 دقیقه پرخاشگری یا نیم ساعت گریه كردن جزو مقاومت شدید محسوب نمی‌شود.

دلایل پرخاشگری چیست؟

پرخاشگری در كودكان چند علت دارد.كودكانی كه درست نمی‌توانند صحبت كنند یا دیر به حرف می‌افتند استعداد پرخاشگری بیشتری دارند. اولین نشانه آن هم این است كه با داد زدن خواسته‌شان را ابراز می‌كنند. كودكانی كه والدین با آنها گفت‌و‌گو ندارند هم می‌توانند پرخاشگر شوند. ممكن است برخی والدین معتقد باشند كه با كودك زیاد صحبت می‌كنند اما اگر عمده صحبت‌ها درباره بایدها و نبایدها باشد، نمی‌توان آن را به حساب گفت‌و‌گو گذاشت. گفت‌و‌گو یعنی یك صحبت دو طرفه. اینكه به دنیای كودكی بروید و با او حرف بزنید. كودكانی كه احساسات خود را نمی‌شناسند هم ممكن است به پرخاشگری روی بیاورند: احساساتی مانند ناراحتی،‌ گرسنگی، خستگی، عصبانیت و... كه در نهایت به دلیل ناشناخته ماندن از سوی كودك به شكل كتك زدن یا داد زدن بروز می‌كند.

محكم باشید

اگر كودك به هر دلیلی پرخاشگری را انتخاب كند، والدین نباید با پرخاشگری به او پاسخ دهند اما باید محكم باشند. مثلا اگر كودك را بغل كرده‌اید و او شما را می‌زند، بدون آنكه هیچ بحثی با او بكنید باید خیلی سریع او را زمین بگذارید یا اگر در اتاقش هستید او اسباب‌بازی‌اش را به سمت شما پرت می‌كند، بدون اینكه گفتمان خاصی با او داشته باشید،‌ از اتاق بیرون بروید. بی‌توجهی و ترك كودك بدون حرف زدن با او نشان می‌دهد كه نه تنها چیزی را به دست نیاورده بلكه توجه مادر را نیز از دست داده است.

محدودش كنید

اگر مادر هم همراه كودك عصبانی شود، كودك رفتار مادر را به خاطر می‌سپارد نه رفتار خودش را اما وقتی كودك را با مشكل تنها بگذارید، ارتباط چشمی، بغل كردن یا حضورتان را از او بگیرید، بعد از چند بار تكرار نتیجه‌گیری می‌كند كه امتیازهایی را از دست داده است.

ممكن است دفعات اول حتی رفتار او تشدید شود اما صبوری شما می‌تواند او را زودتر به این باور برساند كه رفتارش باید تغییر كند